بخش هشتم؛ دانشگاهها و فرهنگ نخبگان:
- تعداد دانشگاههاي عراق بسيار زياد است. هر استان معمولا يک يا چند دانشگاه دارد. براي مثال شهر کربلا يک دانشگاه دولتي و دو دانشگاه غيردولتي دارد همچنين در نجف نيز چندين دانشگاه داير است که به غير از دانشگاه دولتي شهر کوفه مي توان به دانشگاههاي آزاد زير اشاره کرد:
جامعه الاسلاميه، جامعه صدر و يک دانشگاه ديگر که آقاي قبانچي، امام جمعه نجف، موسس آن است.
همچنين دانشگاههاي آزاد کربلا عبارتند از: جامعه اهل البيت که آقاي سيد محسن قزويني، نماينده پارلمان عراق و راه يافته از طريق حزب الدعوه، موسس آن است. و نيز جامعه الحسين در 3 رشته خطابه و کلام و حقوق. آقايان قزويني و قبانچي سالها در ايران بوده اند و از الگوي دانشگاه امام صادق(عليه السلام) در تاسيس دانشگاه در عراق الهام گرفته اند.
- دانشجويان و دانشگاهيان در عراق از چندان جايگاه اجتماعي بهره مند نيستند که بتوانند در مسايل سياسي و فرهنگي کشور، از جايگاه دانشجو يا استاد دانشگاه، ابراز عقيده کنند. و مهمتر اينکه دانشجويان عراقي اصلا نمي دانند که جنبش هاي دانشجويي چه ظرفيت و پتانسيل و قابليت تاثير گذاري در سطوح مختلف کشور را دارند.
دليل اين امر اين است که دانشگاهها در زمان حکومت بعثي ها کاملا کنترل مي شد و بعد از آن دانشجوي عراقي بدون هيچ آمادگي و آگاهي در جامعه اي باز قرار گرفت. از سوي ديگر با توجه مطالب آورده شده در باب خودباوري، آرمانگرايي و وضعيت فکري جامعه در دوران بعث، نبود امنيت در جامعه کنوني و نبودن رهبر در جامعه فعلي عراق، مي توان گفت که بعد از سقوط صدام نيز کاري در اين عرصه صورت نپذيرفته در نتيجه دانشجويان نيز همچون ساير مردم و جوانان به مسائل روزمره زندگي سرگرم شده اند.
- ظاهرا برخي از احزاب اخيرا به توانايي بالقوه دانشجويان پي برده اند و درصدد جذب برخي از دانشجويان در نهادهاي سياسي خود هستند تا از طريق آنان به اهداف سياسي خود در طبقه جوان نايل شوند.
- با سقوط صدام و افزايش پول در دست مردم، بسياري از جواناني که معدل حضور در دانشگاه هاي دولتي را ندارند به دانشگاه هاي آزاد يا غيردولتي مي روند. به طور کلي مي توان فضاي دانشگاههاي عراق از لحاظ فعاليت سياسي، اجتماعي و فرهنگي دانشجويان را در حد دبيرستان هاي بزرگ ايران دانست. يعني فعاليت هايي وابسته به مسولين دانشگاه. به طوري که روساي تشکل هاي رسمي دانشجويي در دانشگاه توسط مسؤلين دانشگاه تعيين مي گردد.
- همچنين با ايجاد دانشگاههاي آزاد در چند ساله اخير بسياري از مسوليين مدارک خود را از اين دانشگاهها گرفته اند. علاوه بر اين بسياري از نمايندگان و استانداران نيز مدارک خود را از بازار جعل مدارک دولتي در بغداد، خريداري کرده اند. از افتخارات اين بازار بنا به گفته يکي از کسبه آن در برنامه تلويزيوني شبکه الجزيره، تعداد فارغ التحصيلاني بيشتر از وزارت علوم دانشگاههاي عراق است.
- دانشجويان هيچ برنامه اي براي بعد از فارغ التحصيلي ندارند زيرا مشاغلي به اندازه تعداد فارغ التحصيلان دانشگاههاي عراق وجود ندارد تا دانشجويان در انها مشغول شوند. اکثر آنها محل بعد از اتمام دروس را خانه مي دانستند.
- به علت مسائل امنيتي جهت ورود به دانشگاه دانشجويان و مهمان ها را تفتيش بدني مي کنند. البته در دانشگاه غيردولتي اهل البيت چنين مسأله اي ديده نشد.
- حجاب در دانشگاهها در مقايسه با سطح جامعه بسيار متفاوت است؛ اکثر دختران دانشجو بدون چادر در دانشگاه حاضر مي شوند. لباس هايشان تمام بدن به غير از صورت و کفين را پوشش مي دهد اما از لحاظ رنگ و طرح چندان مناسب نيستند. به طوري که دانشگاه براي لباس دختران ضوابطي تعيين کرده و در آن رنگ لباس را به سفيد و مشکي محدود ساخته بود. با اين همه تعدادي از دانشجويان با لباسهاي رنگ روشن و زننده، تنگ و نامناسب حاضر مي شدند.
- روابط دختر و پسر در دانشگاهها آزاد است (همچون ايران) يعني بسيار از آنها با يکديگر دوست اند و هيچ محدوديتي در صحبت کردن با يکديگر (حداقل در محيط دانشگاه) ندارند. البته برخي از اين دوستي ها به ازدواج منجر شده ولي دانشگاه و دولت هيچ گونه کمکي در راستاي ازدواج دانشجويي نکرده اند.
- با ورود ماهواره به جامعه عراق، شبکه هاي ماهواره اي عربي به منابع اصلي خبري و فرهنگي جوانان و نيز دانشجويان عراقي تبديل شده است. بسياري از اين شبکه ها نيز توسط سعودي ها حمايت مي شوند. حدود 43 شبکه عربي به طور غير مستقيم از سوي وهابي هاي شبه جزيره حمايت مي شوند. شبکه هاي رسمي کشور عربستان نيز در بين کانال هاي عربي تعداد زيادي را داراست.
پس به طور عمده دانشجويان عراقي از شبکه هاي عربي (که اکثر آنها ضد جمهوري اسلامي هستند) تاثير مي پذيرد و حتي اطلاعات خام خود را از اين شبکه ها مي گيرد و به تحليل مي پردازد چه رسد به تاثير گرفتن از تحليل هاي ضد ايراني آن کانالها.
اما دانشجويان نيز همچون روحانيون و ساير اقشار جامعه  در برابر عشيره استقلالي از خود ندارند که در بخش وضعيت سياسي آمده است. 

 

بخش هفتم؛ ديد عراقي ها به ايران و ايراني:
- به گفته يکي از مسئولين کنسولگري ايران در کربلا، خانواده شيرازي نفوذ بسياري در اين شهر دارند و ديد شيرازي ها به ايران چندان مثبت نيست. دانشگاه اهل البيت نيز تحت نفوذ شيرازي هاست. کربلا دو حوزه علميه دارد که يکي در دست شيرازي هاست و ديگري منسوب به آيت الله مدرسي مي باشد.
- عراقيها از يادآوري دوران جنگ هشت ساله با ايران راحت نيستند شايد احساس شرم دارند از اينکه با برادران شيعه خود جنگيده اند. شايد هم به دليل کشته هايي که داده اند از ايرانيان چندان راضي نباشند و ياد کشته هايشان دليل ناراحتي از يادآوري جنگ است. حتي برخي هنوز هم جنگ عراق عليه ايران را يک جنگ درست مي دانند و معتقدند که درگيري اي بود و خاتمه پيدا کرد و خود را متجاوز نمي دانند تا از آن احساس شرم کنند.
- به طور کلي عراقيها با ايرانيان رابطه خوبي ندارند چونکه ايرانيها را نژادي پايينتر از خود مي دانند و حتي در افراطي ترين شکل معتقدند که اسلام به قوم عرب نازل شد چراکه عرب لايق آن بود. اين مسئله در زمان عباسيان در اوج قرار داشت و آن دوران براي اعراب يادآور سيادت و سروري بر ساير اقوام مسلمان است. همچنين ناسيوناليسم عربي در دوره استقلال از ترکهاي عثماني و ايجاد کشورهاي عربي به اوج رسيد. اين حس بر اثر تحريکات استعمار جهت ايجاد اختلاف بين مسلمانان (در ايران و سرزمين هاي عربي) در حکومت هاي معاصر عراق نيز مشاهده مي شد. بر اساس همين مبنا بود که صدام نيز خود را داعيه دار حرکت عربي در منطقه مي دانست که البته بعد از حمله وي به کويت (که کشوري عرب است) اعراب را از وي روي گردان نمود. قبل از او، انور سادات و قبل تر ملک فيصل چنين ادعاهايي داشتند.
مجموعه اين فعاليتهاي سردمداران سياسي و حتي علمي جهان عرب عليه ايرانيان با عملکرد محمدرضا پهلوي تشديد مي شد. چرا که سردمداران پهلوي و نخبگان غربزده ايراني نيز با عرب مخالفت مي کردند و خود را برتر از آنها قلمداد مي کردند.
برآيند اين مسائل فرهنگي در طول قرن اخير، منجر به نگاههايي منفي و اغلب غيرمنصفانه و نادرست از سوي هر دو طرف ايراني و عراقي به طرف مقابل شده است. به طوري که مي توان ديد بسياري از عراقيها به ايران و ايراني ها را منفي دانست.
- جالب تر اينکه عراقي ها در مسائلي چون توصيف آب وهواي ايران، مناطق جغرافيايي و حتي ميزان پيشرفت تکنولوژيکي منصفانه برخورد مي کنند اما در مقام مقايسه نقاط مثبت ايراني ها را مخفي و حتي برعکس منعکس مي کنند.
براي مثال برخي از عراقي ها علي رغم اذعان به پيشرفته تر بودن ايران در مسائل علمي، مدارک علمي دانشگاههاي عراقي را معتبرتر عنوان مي کنند. يا درس خواندن در دانشگاههاي عراق را مشکلتر از درس خواندن در دانشگاههاي ايران مي دانند. همچنين اتومبيل هاي وارداتي خود را مايه فخر و مباهاتي مي دانند که ايرانيان از اين نعمات محرومند.
- البته بسياري نيز ديدي مثبت به ايران دارند. (خصوصا اساتيد دانشگاهها) از ايران هسته اي با مباهات و تحسين سخن مي گفتند و يا برخي جوانان عراقي (زن و مرد) به حضور در ايران و نيز ادامه تحصيل در آن علاقه زياد نشان مي دادند. احمدي نژاد را خوب مي شناختند حتي از وي انتظار کمک به پيشرفت عراق (در تهيه انرژي برق و ...) را داشتند.
- در مناطق اطراف حرم نيز برخوردها متفاوت است. برخي ايرانيان را افرادي ناجور مي پندارند و علاقه اي به ايجاد ارتباط با آنها ندارند حال آنکه برخي، از هم صحبتي با ايرنيان خوشحال مي شوند و سعي مي کنند به آنها در حل مشکلاتشان کمک کنند. افرادي که به ايران مسافرت کرده اند يا ايران و مواضع اسلامي آن را دقيق تر مي شناسند يا به تاريخ و تمدن گذشته ايران علاقمند اند يا از قديم پدران آنها با زائران ايراني محشور بوده اند يا رگه هاي ايراني دارند، از اين دسته اند.
- هنوز هم علايقي در عراق ديده مي شود که مي خواهند از طرق مختلف به ايرانيان ضربه اي فرهنگي بزنند. همانطور که مي دانيم دين زردشت دين اقوام ايراني و فارس است. مطمئنا اين نکته را اعراب عراقي هم مي دانند. با اين وجود روز ميلاد حضرت رسول(ص) و امام جعفرصادق(ع) پرده اي در مسجد کوفه نصب شده بود که روي آن نوشته شده بود(به عربي): روز ميلاد پيامبر، روز خاموشي آتش مجوس.

بخش ششم؛ رفاه و خدمات:
- قيمت مواد غذايي در برخي از موارد مثل ايران است و در برخي هم از ايران گرانتر است.
- در عراق سه نوع نان ديديم که مردم براي مصارف روزانه از دو نوع استفاده مي کنند و نوع سوم همان نان گرد مخصوص ساندويچ و خصوصا همبرگر است که کمتر از دو نوع ديگر ديده مي شود. شکل يکي از نان ها شبيه تافتون است اما کمي کوچکتر و نوع ديگر شکلي خاص دارد چيزي مثلي شکل که نان متداول در ساندويچي ها اين نان است. نان هاي عراق خمير کمي دارند. به طور کلي قيمت نان در عراق گرانتر از ايران است. قيمت هر قرص نان (دو نوع متداول) 80 دينار يعني حدود 65 تومان.
- قيمت گازوئيل و بنزين ليتري 500 دينار (400 تومان) است. اتومبيل هاي متداول در عراق سواري هاي شرق آسيايي (تويوتا، هيوندا، دوو) و ون هاي متعلق به شرکت هاي کيا و ... است. تقريبا همه اتومبيل هاي موجود در عراق دنده اتوماتيک اند. البته نکته جالب اينکه شرکت امريکايي جنرال موتورز شرکت کيا، دوو و ... را خريداري نموده است و در واقع عمده بازار اتومبيل عراق در دست امريکا است.
- پمپ بنزين هاي ديده شده دو نوع اند. يک نوع پمپ هاي برقي که انواع پيشرفته تر آن در ايران وجود دارد و عمدتا در شهرها واقع اند. نوع ديگر که بين راهها واقع شده، دستي اند يعني سوخت زدن به اتومبيل از طريق تلمبه دستي و قيف و ... انجام مي گيرد. احتمالا بيشتر گازوئيل دستي باشد تا بنزين.
- قطعي برق در عراق بسيار زياد است و در شبانه روز ميزان استفاده مردم از برق شهري حدود 8 ساعت است. نوع ديگري از تهيه برق مورد نياز در هر محله به وسيله يک ژنراتور گازوئيلي توسط يکي از محلي ها صورت مي گيرد. مخارج توليد انرژي برق و دستمزد مسئول آن توسط اهالي محل به صورت ماهانه پرداخت مي شود.
اما اين کار هم موجب برخورداري از برق در ساعاتي که برق شهري قطع است نمي شود و آنهايي که به برق نياز دارند در منزل، مغازه (خصوصا مغازه هاي آب ميوه و بستني فروشي و ...) و هتل خود از موتورهاي برق کوچک استفاده مي کنند.
- در سطح شهرها سيمهاي بسيار بسيار زيادي به طور نامنظم در فضاي خيابانها و کوچه وجود دارند که چهره شهرها را خراب کرده اند.
- عمده جاده هاي آسفالت شده در عراق کيفيت چندان مطلوبي ندارند و از جاده هاي متوسط ايران سطحي پايينتر دارند. البته جاده هاي نزديک مرز عراق بسيار خراب تر از مناطق ديگر است. بهترين جاده عراق بزرگراه جديد بصره-بغداد است که مي توان گفت در سطح بهترين بزرگراههاي ايران از لحاظ کيفيت آسفالت است و مسير حمل و نقل تسليحات نظامي و مواد سوختي اشغالگران.
- مصالحي که در ساخت و ساز به کار مي رود نامرغوب به نظ مي رسيدو کمااينکه بسياري از محل هاي تازه ساز (در سطوح متوسط و پايين جامعه) خيلي زود خراب شده اند.
- محل مرزباني و نظارت بر ورود و خروج مسافرين مرز مهران، دولت عراق، در مرز اين کشور هيچ گونه استراحتگاهي تعبيه نکرده اند و در حدود دو کيلومتري از مرز، نماز خانه و فروشگاه و رستوران وجود دارد.
- آب هاي عراق چندان بهداشتي به نظر نمي رسند ضمن اينکه آب استراحت گاه مذکور در نزديکي مرز قطع بود و مجبور به استفاده از آب معدني براي وضو يا شستن دست و صورت بوديم.

بخش پنجم؛ امنيت:
عراق در چند سال اخير شاهد مبارزه بين گروههاي مختلف نظامي در اين کشور بوده است. امريکايي ها و بعثيها، نيروهاي جيش المهدي و سپاه بدر و همچنين شورشي هايي که خود را به گروههاي نامبرده منتسب مي کنند. با اين همه نکاتي که در مورد امنيت عراق به نظرم مي رسد عبارتند از:
- امنيت راههاي بين شهرها عمدتا توسط نيروهاي ارتش عراق تامين مي گردد. البته در برخي مناطق نيروهاي اشغالگر هم به اين امر مي پردازند.
- نيروهاي عراقي به منظور تامين امنيت در عراق در فاصله هاي بسيار نزديک به هم ايست و بازرسي هاي متعدد قرار داده اند و در آنها گذرنامه مسافرين خارجي بررسي مي شود. همچنين در برخي مکانها تفتيش بدني و بررسي ساکها و کيف ها صورت مي گيرد.
- تعداد ايست و بازرسي هاي داخل شهر کربلا نيز بسيار زياد است. با رسيدن به ورودي شهر دو يا سه ايستگاه ارتش قرار دارد. پس از ورود به شهر از ابتداي خيابانهاي منتهي به حرمين شريف تا خود حرمين حداقل پنج محل براي تفتيش قرار دارد که ممکن است با تغيير مسير بيشتر نيز گردد.
- در ايستگاههاي برون شهري حداقل 5 سرباز در حال خدمت اند و در محل هاي بازرسي درون شهرها حداقل 2 نفر حضور دارند که معمولا بيشتر از اين تعداد است. بايد توجه کرد که اين نيروها در سه شيفت در پست خود حاضر مي شوند و افرادي که در پادگانهاي ارتش يا ادارات پليس در حال خدمتند جداي از اين افرادند. همچنين به دليل حفظ امنيت در جاده ها و خيابانهايي که حد فاصل بين ايستگاههاي ايست و بازرسي است، گشت هاي پليس و ارتش دائما در حال آمد و شد اند.
همانطور که از توصيفات بالا برمي آيد تعداد نيروهاي ارتش و پليس عراق بسيار بيشتر از حد معمول نيروهاي نظامي در کشوري چون ايران است. اين نکته خود به تنهايي از ميزان فضاي امنيتي عراق حکايت مي کند.
- علاوه بر آن، وجود نيروهاي شبه نظامي مستقل از دولت، که به احزاب سياسي خاصي وابسته اند نيز خود محرکي براي برهم خوردن آرامش در عراق است. به طوري که يک جريان سياسي براي فشار به دولت ملي و کسب امتيازاتي چون در دست گرفتن يک استان مهم يا مسائلي از اين قبيل، به مبارزه با نيروهاي ارتش يا پليس عراقي مستقر در آن منطقه مي پردازد. که درگيري هاي نيروهاي شورشي با دولت در اوايل فروردين 87 از اين دست است که امنيت نيمه جنوبي عراق را به هم زد و موجب کشته و زخمي شدن صدها تن از جمله کودکان و زنان گرديد.
- يکي ديگر از نکات قابل توجه در عراق، پديده تروريسم يا ارهاب است. اين مسئله به بهانه هاي مختلفي صورت مي گيرد که عمدتا رنگ مذهبي به خود گرفته است. بسياري از مردم معتقدند که ترورها به دست وهابي ها و با حمايت سعودي صورت مي گيرد چرا که تعداد زيادي از اين بمبها در مناطق شيعه نشين و خصوصا به قصد تخريب شعاير مذهب شيعه و مشاهد ائمه هدي صورت مي گيرد که مهمترين آن تخريب گنبد و گلدسته حرمين عسکريين در دو سال متمادي در سامرا و بمب گذاري در روز عاشوراي چندسال پيش در چند نقطه کربلا، بوده است. و آخرين موارد نيز بمب گذاري در محل خيمه گاه اباعبدالله و تير اندازي به گنبد حرم کاظمين مي باشد.
- همچنين در بسياري از ترورها، هدف انسانها چون شيعيان، پليس عراق و دانشمندان و... بوده اند.
- نکته مهم اين است که مطمئنا بسياري از اين ترورها توسط دولت سعودي حمايت مي شود اما به دليل عرب بودن دولت دو کشور، تعصب عربي به دولت و هيچ رسانه عربي اجازه نداده است تا با پخش برنامه اي واقعيت را برملا کنند. و از آن سو برخي از شبکه هاي عربي ضدجمهوري اسلامي، بدون ارائه هيچ مدرکي ترورها را به ايران منصوب مي کنند.
- برخي از ترورها نيز توسط بعثي ها يا به دست ايادي مستقيم امريکا صورت مي گيرد. کاملا مسلم است که هر چه عراق ناامن باقي بماند به نفع امريکاست زيرا از اين طريق مي تواند به بهانه ايجاد امنيت تا سالهاي متمادي در عراق بماند و علاوه بر استفاده از منابع اين سرزمين، بازار اقتثصادي و پايگاه نظامي بزرگي در منطقه خاورميانه داشته باشد.
- ناامني در عراق در حدي است که اعلام حکومت نظامي براي مردم عادي است يا از اينکه ناگهان مسير ارتباطي يک شهر بسته شود و آنها ساعتها و حتي يک شب در راه بمانند، همان جا بخوابند و شکوه اي نکنند. اين مشکل در حدي در عراق بزرگ مي نمايد که پيش بيني آينده اي مشخص را براي اجتماع و فرد عراقي غيرممکن کرده است. عراقيها نمي توانند به آينده فکر کنند چرا که هر لحظه ممکن است هدف يک حمله تروريستي يا درگيري بين نيروهاي نظامي گروههاي مختلف (شورشيها، امريکاييها و يا حتي نيروهاي دولتي) قرار گيرند.

بخش چهارم؛ بهداشت:
با چند بار رفت و آمد در خيابانهاي شهري چون کربلا و يا مشاهده کوچه هاي اين شهر و ... به وضوح ثابت مي کند که وضعيت بهداشت در عراق چندان تعريفي ندارد. به دلايلي چند: اولا عراق کشوري است که سالها تحريم بوده و نيز حاکمي چون صدام داشته، که تفصيل عواقب حکومت صدام در بخش هاي قبل و بعد آمده است. ثانيا هم اکنون نيز عراق همچون يک کشور جنگي است. نبود امنيت خود مانعي است براي سرمايه گذاري دولت. ضمن اينکه وقتي دولت دائما در حال رفع منازعات باشد، وقتي براي رسيدگي به اين امور ندارد. ثالثا قطعي مداوم برق، آلودگي آب، معماري کهنه، کوچه هاي تنگ و خاکي، فرهنگ سنتي در نگهداري گوشت در قصابي ها و ... موجب مي شود که شهر هايي چون نجف و خصوصا کربلا ظرفيت پذيرايي از تعداد زياد زائر را نداشته باشد. اما حضور مستمر زائران سبب مي شود که مديريت بهداشت شهرها مشکل شود.
همچنين سطح پايين مالي خانواده هاي عراقي، تعداد زياد فرزند و نداشتن سطح آگاهي کافي موجب مي شود که بهداشت و درمان در خانواده هاي عراقي چندان مهم نباشد.
- با اين همه بسياري از منازل تميز هستند که احتمالا به وضعيت مالي صاحب خانه و سطح تحصيلات و فرهنگ وي بر مي گردد.
- اما در همه خيابانها خصوصا در راسته قصابي ها، جگرکي ها، شيرني فروشي ها، ساندويچي ها و مواد خوراکي به علت آلودگي مگس زياد است. اين مسئله در خيابانهاي اطراف حرم به علت ازدحام جمعيت و مصرف زياد مواد خوراکي و زياد بودن زباله هاي ناشي از آنها و نيز نبود يخچالهاي متناسب با مواد خوراکي فاسد شدني شديدتر است.
- بهداشت صحنهاي شريف کربلا نيز چندان رعايت نمي شود چونکه اولا بسياري از زوار ايراني بهداشت صحنهاي شريف را رعايت نمي کنند و تعداد زيادي دستمال کاغذي و ساير زباله هاي خشک را در سطح صحن رها مي کنند و مهمتر اينکه تسهيلات لازم براي حفظ نظافت و همچنين تميز کردن حرمين از سوي مسئولين در نظر گرفته نشده است- مثلا ايجاد صحنهاي بزرگ، دور کردن مغازه ها از حرم با وسعت بخشيدن به صحنها، تعبيه سطل هاي زباله بهداشتي و استفاده از خادميني خاص جهت تميز کردن صحنها؛ دقيقا مي توان سيستم هاي مديريتي حرم امام رضا (عليه السلام) را در عراق اجرا کرد.
- در صحن اميرالمومنين(عليه السلام) نيز خاک بسيار زيادي وجود داشت که از طرفي به فضاي خاک آلود شهر نجف بر مي گردد و از طرفي به تعميراتي که در حرم حضرت در حال انجام است.
- به علت قطعي زياد برق و عدم استفاده بسياري از بازاري ها از يخچال، مواد فاسد شدني مثل گوشت و مواد خوراکيِ از اين قبيل مورد اطمينان نيستند.
- همچنين قصابي ها و کبابي ها گوسفند را در جلوي مغازه ها مي کشند و نيز زباله هاي باقي مانده از آنها را نيز در همان جا مي گذارند که باعث پخش شدن خون حيوان در سطح کوچه و آلوده شدن منطقه مي شود.
- همچنين جوي هاي موجود در بين شهرها که از رودخانه ها منشعب شده اند بسيار آلوده و کثيف به نظر مي رسيدند و به قدري جريان آرامي داشتند که ساکن به نظر مي رسيدند.